Het jaar 2016 opende in mineur. Wereldwijd schoten de aandelenkoersen met procenten tegelijk omlaag. Na drie maanden lijkt de schade hersteld. Veel aandelenbeurzen zijn weer (bijna) terug op het oude niveau van begin dit jaar.
Niet alleen lieten ze een scherpe daling zien, gevolgd door een al even sterk herstel. Dat geldt ook voor de volatiliteit. Die schoot omhoog om weer even snel te bedaren. Bij bond yields zag je hetzelfde patroon. Kort samengevat, aan het begin van het jaar vielen de financiële markten ten prooi aan paniek vanwege een dreigende recessie in de Verenigde Staten, maar in drie maanden tijd lijkt de paniek van de aardbodem verdwenen.
Is daarmee al het leed geleden en kunnen we weer verder alsof er niets gebeurd is? Er is natuurlijk wel een en ander veranderd sinds het begin van het jaar. Olieprijzen zijn sinds het begin van het jaar weer fors opgelopen en de dollar heeft terrein ingeleverd. Dat zijn geen onbelangrijke wapenfeiten. De stijging van de olieprijs verminderde de angst voor grootschalige faillissementen in de oliesector in de VS. De zwakkere dollar verminderde de zorgen over de schuldenlast van de opkomende landen. Die is vaak in dollars. De lichte stijging van de Chinese renminbi heeft ook de sluimerende angst over een mogelijke valutaoorlog voor het moment weggenomen.
Het lijkt er voor het moment op, dat de ergste druk op de wereldeconomie is geluwd. Misschien past ook wel bij het huidige beeld, dat centrale banken afgelopen weken tegen hun grenzen zijn aangelopen. Pogingen van centrale banken in Europa en Japan om de rente nog verder in negatief territorium te drukken hebben een averechts effect gehad. De valuta’s van beide regio’s werden sterker. De financiële markten laten hiermee weten dat de grenzen van de renteverlaging bereikt zijn.
Niet alles is echter weer bij het oude. Zo is de goudprijs de afgelopen maanden gestaag omhoog gegaan, maar amper nog omlaag. Dat heeft misschien te maken met het oplopen van de kerninflatie in de VS. Daarmee bedoelen we de inflatie, gecorrigeerd voor de daling van de olieprijs. Die bedraagt nu 2,3%. Dat is het hoogste niveau sinds de val van Lehman Brothers in september 2008. Het is ook boven de doelstelling van de Fed. Die streeft naar een inflatieniveau van iets minder dan 2%. De inflatieverwachtingen lijken weer te gaan stijgen. Dat kan er op duiden dat een niveau van de lange rente tussen 0,25% - 0,5% te laag is.
Met de winstontwikkeling bij bedrijven gaat het niet goed. Dat zal ook blijken nu het 1ste kwartaal van 2016 bijna voorbij is. Bedrijven hebben al laten weten dat het ergste nog moet komen als het om de daling van de winsten gaat. Een zwakkere dollar en een hogere olieprijs zullen waarschijnlijk het beeld wat draaglijker maken en de werkelijke gang van zaken verdoezelen. Het is niet voor niks, dat defensieve sectoren, die hoge dividenden uitkeren, populair zijn bij beleggers. De S&P 500 Dividend Aristocrats verslaat de markt met gemak.
Dat bedrijven voorlopig weer weinig vertrouwen hebben in de toekomst, blijkt ook uit de toename van het aantal buybacks van aandelen. In februari kochten Amerikaanse bedrijven voor een bedrag van $ 95 miljard eigen aandelen terug. Er zijn slechts twee maanden aan te wijzen waarin het bedrag nog hoger uitkwam.
Aan het einde van het eerste kwartaal lijkt het erop, dat de wereldeconomie in een rustiger vaarwater is terecht gekomen. Dat kan wel eens schone schijn blijken te zijn. Hoe moet het verder met die wereldeconomie als centrale banken inderdaad de grenzen van hun kunnen bereikt hebben? Kan het zijn dat de Fed met vuur speelt door de kerninflatie zo hoog op te laten lopen? In dat licht bezien wekt het op zijn zachtst gezegd bevreemding dat de Amerikaanse beurs een multiple heeft van 18. Dat is hoger dan aan de vooravond van de val van Lehman! Is hier sprake van stilte voor de storm?